در اپیزود سوم یاد میگیریم چطور بفهمیم حرفی که میشنویم یا خبری که میخونیم، درست هست یا نه. با هم میفهمیم چرا نباید هر چیزی رو بهسادگی باور کنیم و چطور با پرسیدن سؤالهای خوب و پیدا کردن دلیل میتونیم با دقت بیشتری فکر کنیم و به جوابهای مطمئنتری برسیم.
سلام به همهی دوستان کنجکاو!
توی دو قسمت قبلی با هم یاد گرفتیم که وقتی با یک حرف یا موضوع تازه روبهرو میشیم، بهتره زود باورش نکنیم. بلکه سؤال بپرسیم و دربارهش فکر کنیم.
حالا توی این قسمت میخوایم ببینیم چطور میتونیم بررسی کنیم که یه حرف یا خبر واقعاً درسته یا نه.
یادتون نره که قبل از گوش دادن به این برنامه، پدر یا مادرتون هم یکبار گوش بدن. بعدش با هم ادامه بدین.
چرا باید دنبال دلیل باشیم؟
گاهی یه چیزی میشنویم که خیلی خوب یا عجیب به نظر میرسه.
اگه سریع باورش کنیم، ممکنه گول بخوریم یا دچار اشتباه بشیم.
برای همین، باید یاد بگیریم که پشت هر حرفی دنبال دلیل و مدرک بگردیم.
چطور دلایل رو بررسی کنیم؟
۱. دنبال شواهد بگردیم
شواهد یعنی چیزهایی که کمک میکنن بفهمیم یه حرف واقعیه یا نه.
•برای این حرف چه مدرکی وجود داره؟
•آیا کسی دیگه هم اون رو تأیید کرده؟
•این مدرک از کجا اومده؟
۲. منبع حرف رو بررسی کنیم
مهمه بدونیم این اطلاعات از کجا اومده.
•این حرف رو کی زده؟
•آیا اون منبع قابل اعتماده؟ (مثلاً معلم، کتاب درسی، سایت علمی یا دانشمند)
۳. آیا این حرف با چیزهایی که قبلاً یاد گرفتیم هماهنگه؟
گاهی یه حرف با چیزایی که قبلاً یاد گرفتیم خیلی فرق داره.
این لزوماً به معنی غلط بودنش نیست، ولی باعث میشه بیشتر بررسیش کنیم.
بپرسیم:
•آیا این با بقیه اطلاعاتی که داریم جور در میاد؟
•اگه نه، چرا فرق داره؟ آیا توضیحی براش هست؟
یه مثال ساده:
فرض کنید کسی بگه:
“اگه هر روز فقط بستنی بخورید، همیشه سالم میمونید!”
خب، این خیلی خوشمزه به نظر میرسه، ولی بهتره چند سؤال بپرسیم:
1.شواهدی برای این حرف هست؟
2.این حرف رو کی زده؟
3.آیا با چیزایی که درباره تغذیه میدونیم جور در میاد؟
احتمالاً میبینیم که نه مدرک درستی وجود داره، نه منبع قابل اعتمادی پشتشه، و نه با چیزهایی که یاد گرفتیم سازگاره. پس باید شک کنیم و باورش نکنیم.
تمرین امروز:
یکی میگه:
“وقتی هوا ابری باشه، احتمال داره بارون بیاد.”
بیاید بررسی کنیم:
1.آیا شواهدی برای این هست؟ بله، چون بارها دیدیم که بعد از ابرها بارون میاد.
2.آیا منبعش معتبره؟ شاید این رو از معلم علوم یا سایت هواشناسی شنیدیم.
3.آیا با دانستههای قبلیمون هماهنگه؟ بله، چون میدونیم ابرها نشونهی بارش هستن.
نتیجه؟ این حرف به نظر درست میرسه چون هم شاهد داریم، هم منبع، هم هماهنگی با دانستههامون.
جمعبندی:
توی این قسمت یاد گرفتیم که وقتی با یه موضوع روبهرو میشیم، باید سه چیز رو بررسی کنیم:
•شواهد
•منبع
•هماهنگی با چیزهایی که قبلاً یاد گرفتیم
با این کار میتونیم بفهمیم که چی رو باید باور کنیم و چی رو نه.
توی قسمت بعدی، میخوایم با هم یاد بگیریم چطور حرفهای واقعی رو از حرفهایی که واقعی نیستن تشخیص بدیم.
پس باذهن باز ودقت بالا همراه مابمونید!