سلام ما توی اپیزود‌های قبلی مفصل راجع به خواب و مایکروبایوم‌های دستگاه گوارش و باکتری‌های مفید دستگاه گوارش صحبت کردیم، کلمه دوپامین برای شما دیگه کاملاً آشناست هم توی قسمت خواب مفصل راجبش صحبت کردیم هم توی قسمت مایکروبایو‌های دستگاه گوارش و براتون توضیح دادیم که چه نقشی دوپامین توی زندگی ما داره و تاثیر خواب درست، نور درست و باکتری های مفید دستگاه گوارش رو روی دوپامین براتون توضیح دادیم، حالا امروز میخوایم یه ذره پامون رو فراتر بگذاریم و یکم راجع به دوپامین تخصصی تر صحبت کنیم و بهتون بگیم که این مولکول با ارزش و ارزشمند چه جوری می تونه به ما انگیزه کار و زندگی بده در واقع انگیزه یک چیزیه که تمام آدما دنبالش هستند و بهش احتیاج دارند، بهش نیاز دارن که بتونن زندگیشون رو ادامه بدن. امروز میخوایم راجع به دوپامیم با هم صحبت کنیم وقتی حرف از دوپامین میشه کنارش لذت و پاداش رو داریم در واقع pleasure و reward و نمیتونیم ما راجع به لذت صحبت کنیم و حرف از اعتیاد نزنیم، امروز یه کوچولو هم راجع به اینکه چرا افراد معتاد میشن میخوایم باهم صحبت کنیم. انگیزه بسیار اساسی و مهم توی زندگی ماست، باعث میشه ما صبح از تخت مون بلند بشیم، بریم سرکار، غذا درست کنیم، بچه هامون ببریم مدرسه، به حرف های بلند مدت مون توی زندگی فکر کنیم و به هدف های کوتاه مدتمون فکر کنیم و زندگیمون رو ادامه بدیم، در واقع این دوپامین مسئول حس انگیزه تو بدن ماست، مسئول حس حرکت به سمت جلو میخوایم بهتون بگیم این مولکول؛ یک مولکول فوق العاده است و تو تمام لابلای اتفاقات خوشایند زندگی ما نقش دوپامین رو میبینیم در واقع دومین تو تمام این اتفاقات خوب نهفته است و چیزی که شاید کمتر راجع بهش تا شده حالا صحبت شده باشه اینه که دوپامین تو  تمام اتفاقات وحشتناک زندگی آدم‌ها هم نهفته است مثل اعتیاد، مثل بسیاری از بیماری‌های روحی و روانی که دوپامین تواونا هم نهفته است. چی میشه ما به دنبال یک هدف خاص میریم، چی میشه ما به تو خیلی وقتا هدفامون تو نیمه مسیر ول میکنیم در واقع این یک ارتباط بین اشتیاق ما و برای تلاش کردن ماست و یک نقشی دوپامین توی این داره که ما میخوایم امروز راجع بهش صحبت کنیم اطلاع پیدا کنیم و آگاه باشیم. ما وقتی راجع به دوپامین آگاهی پیدا کنیم خیلی تصمیماتمون توی زندگی عوض خواهد شد یعنی این آگاهی راجع به دوپامین خیلی چیزا رو برای ما عوض خواهد کرد.

مهم نیست که ما چند سالمونه، مهم نیستش که ما توی چه کشوری زندگی می‌کنیم، اطلاعاتی که ما امروز می‌خوایم راجع به عملکرد دوپامین بدیم اثرش میتونه توی زندگیتون فوق العاده باشه دوپامین تو سال ۱۹۵۰ میلادی کشف شد در واقع کشفش جدید محسوب میشه یک پیش‌ساز آدرنالین هستش؛ آدرنالین هم همتون می‌شناسین قبلاً هم توی اپیزودهای قبل راجع بهش صحبت کردیم، در واقع بخشی از دوپامین تو بدن ما تبدیل به آدرنالین میشه و بقیه اش هم توی بدن مصرف میشه، این چیزی که به ما اجازه میده که ما حرکت کنیم، این چیزی که به ما اجازه میده ما که ما یه سری تغییرات توی رگامون داشته باشیم، قلبمون به تپش بیفته، ارگان‌های بدنمون فعال بشه، حرکت کنن، آدرنالین هستش البته گفتم دوپامین خودش هم به تنهایی کلی کار مهم انجام میده و همیشه تبدیل به آدرنالین نمیشه از قسمتهای مختلف بدن دوپامین ترشح میشه، هم از مغز هم از قسمتهای مختلف بدن، ما یک مسیر توی بدنمون داریم به اسم مسیر پاداش امروز می خوام یکم راجع به این مسیر پاداش صحبت کنیم. علی اگر تو این سوال چیزی داری بگو که اگه نداری ما بریم سر این مسیر پاداش که برای ما خیلی مسیرجالب و جذابی

چون خیلیا این سوال رو می‌پرسن همون اول پادکست بهتره این رو ذکرش کنم که میگن دوپامین خوبه یا بده؟ دوپامین زیاد خوبه یا دومین کم خوبه؟ و شما توی اپیزود قبل گفتین خوردن شیرینی جات باعث افزایش دوپامین میشه خب پس ما هرچی  شیرینی‌جات بیشتر بخوریم دوپامین بیشتری داریم، پس در نتیجه انگیزه بیشتری داریم پس بهتره. ما توی این اپیزود میخوایم بهتون بگیم که دوپامین یک مولکول شگفت انگیزه واقعاً و نه زیادش خوبه و نه کمش خوبه، به اندازه خوبه و تو این اپیزود هرچیزی که گفت همیشه دقیقا توی این مسیره که ما ازش بهترین استفاده رو بکنیم توی حد معین و مشخص و متعادلی نگهش داریم که بهترین حس و حال رو توی روز تجربه کنیم اگر موافقین بریم سراغ همین مسیر پاداش و از اینجا به بعد ادامه بدیم بریم سمت اینکه چه کاری انجام بدیم چه جوری باید بهینه کنیم؟ زیادش کنیم؟ کمش کنیم ؟ چه جوری بفهمیم اصلاً دوپامین ما اندازه هست یا نه؟

عالیه، همین مسیر پاداش که یک کوچولو قبلش براتون گفتم که میخوایم راجع بهش صحبت کنیم. یک ناحیه توی مغزمون داریم ما به اسم VTA که قبلاً هم راجع بهش یکم توضیح دادیم، باعث میشه که باعث میشه دوپامین ترشح بشه، این VTA کلی نورون داره که از طریق آکسان این نورون‌ها دوپامین منتقل میشه، ما توی مغزمون  توی سرمون یک لوب پیشانی داریم که این لوب پیشانی کنترل میکنه که کی دوپامین ترشح بشه و چقدر ترشح بشه، خیلی از اتفاقاتی که برای ما توی زندگی میوفته توی همین ناحیه میوفته یعنی توی همین تصمیم گیری های، برنامه ریزی های زندگیمون، عملکرد ما این ناحیه لوب پیشانی خیلی خیلی ناحیه مهم و استراتژیکی برای انسان هستش، در واقع این ناحیه توی بقیه حیوان‌ها خیلی پیشرفته نیست این نکته خیلی نکته‌ی جالبی هستش و درواقع بدون داشتن این ناحیه انسان میشه یک حیوانی که در واقع فقط دنبال لذت هستش، دنبال حس خوبه، فقط یک سری کار رو انجام میده که‌خوشحال باشه و حس خوب داشته باشه. تو یکی از اپیزودهای قبلی من بهتون گفتم الکل یکی از کارهایی که میکنه اینه که مهار روی این لوب پیشانی را بر میداره واسه همینه که میبینیم آدمایی که الکل زیاد می خورن هر کاری دلشون میخواد انجام میدن و ما وقتی اونا رو نگاه می کنیم  حس می‌کنن برای کاهاشون فقط یه سری کارهایی انجام میدهند که حس خوب داشته باشن  این لوب ث پیشانی خیلی خیلی مهم هستش توضیح دادم و حالا برمیگردیم دوباره سر دوپامین.

اینجا یک نکته‌ای رو اشاره بکنم که راجع به لوب پیشانی یا prefrontal cortex  که ما خیلی راجع بهش فکر می کنم قبلا هم صحبت کردیم این در خاطرم نیست ولی اینو فقط بگم که زمانی که شما مدیتیشن می کنید دقیقا این بخش رو تقویت می کنید یعنی هر باری که شما میتونید به مدت ۱۰ دقیقه ۲۰، دقیقه نیم ساعت ۴۰ دقیقه و هر باری که ذهنتون میرسه یک سمت دیگه فکری میاد تو ذهنتون، به قول معروف حواستون پرت میشه و دوباره برمی‌گردونید و این کار رو هی تکرار میکنید و تمرکز رو میارید روی یک موضوع مثل تنفس، مثل بدنتون، وقتی تمرکزتون رو میارید روی وجه بصریتون این یعنی دقیقا چیزی که داری میبینی تو تمرکزتون و تو همون لحظه حال نگه می‌دارید یا راحت تر بگم توی لحظه حال خودتو نگه می دارید این بخش از مغز رو تقویت می‌کنیم که بسیار قدرتمنده تو تصمیم گیری های ما، تصمیمات منطقی تصمیمات عاقلانه و ترمز یک سری کارهامونه یعنی وقتی ما می‌خواهیم یک حرکتی رو انجام بدیم به قول معروف عکس العملی رو نشون بدیم این بخش ما رو یک لحظه و چند لحظه نگه میداره خوب فکر میکنه راجع به عواقبش یعنی توی چند لحظه ما راجع به عواقب کاری که انجام میدیم فکر میکنیم و تصمیم‌گیری‌های بهتری انجام میدیم، تصمیمات خردمندانه تری میگیریم و بدون این بخش هیچ فردی برای ما وجود نخواهد داشت

علی دقیقا حرف‌های که الان داری میزنی با اون الکلی که من گفتم آدما کاملاً متوجه میشن که چه اتفاقی میافته آدما زمانی که الکل مصرف میکنن چقدر تصمیمات وحشتناکی می تونن بگیرن یعنی خیلی وقتی جنایت‌ها، قتل ها، یه سری اتفاقات زمانی می افته که افراد با خوردن الکل مهار شون رو روی اون لوب پیشانی بر می دارم حالا مثلاً توی اون scale کوچکترش آدما میگن که چه میدونم زنگ میزنیم به دوست پسر قبلیمون، به همسر قبلمون فردا صبحش پشیمون میشیم از این کاری که مثلاً در زمان مستی انجام دادیم و این توضیحات باعث میشه که آدما آگاهانه تر تصمیم بگیرن و بدونن که در واقع الکل چه بلایی سر مغزشون میاره. اون مهار رو برمیداره دقیقاً برعکس مدیتیشن یعنی تو الان توضیح دادی که این مدیتیشن باعث میشه که تو کنترل بیشتری روی این لوب پیشانی داشته باشی و واقعا جالب هستش این موضوع.

 حالا می خوام یه کوچولو راجع به موتیویشن صحبت کنیم در واقع موتیویشن همون انگیزه هستش و دوتا بخش داره  بعنی چی یعنی تعادل بین pleasure و pain, تعادل بین لذت و درد, بیشتر افراد فکر می‌کنن که خب دوپامین برای موتیویشن و خوشحالی و لذت و مولکولیه که باعث این حس‌های خوب میشه، اما ما می‌خواهیم اینجا بهتون بگیم که دوپامین وقتی از اون ناحیه VTA ترشح میشه وقتی ما یه تجربه هایی رو تجربه میکنیم که او%D